Новости
Тиэриллибэтэх  кырыhы тиэрэн
12 марта 2019

Оройуоҥҥа сүөhү-сылгы, таба төбөлөрүн ахсаанын чөлүгэр түhэриигэ үлэ мөлтөх  диэтэххэ төрдүттэн сыыhа буолуоҕа. Тустаах хаhаайыттар өйөбүл баарын өйдөөннөр харыларын ньыппарынан туран мөхсүннэхтэринэ, сэбиэскэй кэмнээҕи кирбиини ылбатахтарын да иhин салаa арыый да бигэ туруктанара чуолкай.

Соторутааҕыта Уолбут нэhилиэгин баhылыга Е.Я. Соломовалыын кэпсэттим уонна кинилэргэ аны сааскыттан тыа хаhаайыстыбатыгар сонун сүүрээн киирээри турарын биллим. Тугуй диэтэххэ, уолбуттар хортуоска үүннэриитинэн дьарыктанарга ох курдук оҥостуна сылдьаллар эбит. Сааhылаатахха –саамылаатахха маннык. Нэhилиэккэ дойду уола Майаттан төруттээх Юрий Попов  уолбуттар кыыстарын Алена Олеговнаны кэргэн ылан үс оҕону күн сирин көрдөрөн бур-бур буруо таhааран ой бөтө олороллор. Дьиэ кэргэн халын хаххата, суон дурдата  Юрий Николаевич улэтэ суох биир да мүнүүтэ олорон ылбат киhи олохтоох хочуолунайга оператордыырын таhынан бэйэ  дьыалатын аспыт эр санаалаах хоhуун. Ол курдук дьаhалта арендаҕа биэрбит МТЗ тракторынан кини уолбуттар отторун-мастарын тиэйэн абырыыр. Дьоҕус нэhилиэккэ күн тура-тура от-мас быыстала суох тиэллибэт. Ол иhин кини транспортан туhээт аны водовоз  массыына бараанкатын тутан ыалларга уу кутар. Баhалык этэринэн, уолбуттары тиэйэр-таhар үлэ аны кутургуйалыы кэйбэт буолбут. Оттон түүлээhиҥҥэ бэриллибит техникатын көрүнэринэн кини тэҥнээ5э а5ыйах эбит. Күн устата  тимир көлөлүүн мөхсүнэр урбаанньыт эр хоhуун кэлии сылгылартан 10-чаны ылан турардаах. Кистэммэт, уолбуттарга ол кэлиилэртэн элбэх туораабыта. Кыларыйар кырдьыгы эттэххэ, онно «буруй эрэ барыта Моттойого», а.э. халын хаарга буолбатах, сылгы хайдах илиигэ тубэспитэ быhаарар оруоллааҕа. Юрий Николаевич киэннэрэ таҥара көмөтүнэн диэбиттии бары бааллар, этэҥҥэлэр. Күннэтэ аhатыы, көрүү-истии үчүгэй түмүктээҕин ырааппакка киниттэн да көрүөххэ сөп.

Самаан сайын кэллэ да хоhуун киhи ходуhа5а киирэн хотууру ыллаппытынан барар. Техникалаах буолан үлэни эрэhиинэ курдук ууннарбат. Киhи эрэ барыта кыахтаах буолбат, кырдьа5астар-кыамматтар эмиэ бааллар. Кинилэр тылларын отчут быhа гыммат, көмөлөспүтэ эрэ баар буолар. Онон уолбуттар күүстээх аҥардарга муостуу да бартарын иhин отторун хаар түhүор диэри сыспаттар-соспоттор.

Былырыыҥҥыттан ыла оройуон, нэhилиэк салалталара Уолбукка хортуоска үүннэриитин сөргүтүөххэ диэн былаан оҥостубуттара. Бу сыал-сорук салгынтан хаба тардан ылан оҥоhуллубата5а: ааспыт кэмнэргэ А.Ю.Жирков дьарыктанан кусаҕана суох түмүктэрдээҕэ. Оройуоннааҕы ТХУ-та нэhилиэккэ тиийэн Юрий Поповтуун бу боппуруоска кэпсэппитин кини аккаастыы барбатаҕа. Бука, Мэҥэ Хаҥалас уохтаах-буордаах бааhыналарыгар «иккис килиэбинэн» ааттанар хортуоска  өлгөмнүк үүнэрэ хараҕар көстөн ылта буолуо. Сүрэҕи уурдахха, илиини сыhыардахха манна хотуга да тоҕо сатаныа суоҕай диэн буччум саҥа кылам гыммыта эмиэ баaра чуолкай. Кэпсэтии табыллан, сөбүлэн ылыллан мантан саас 8 тонна сиэмэ хортуоска кэлиэхтээх. Бу туhугар оройуону СР ТХМ-та уонна Дьокуускайдааҕы т/х научнай-чинчийэр института хоту усулуобуйаҕа үүнэргэ табыгастаах хортуоска сиэмэтин фондуттан абыйдарга анаан сытыараллар. Сэттэ гаалаах бааhына дэриэбинэттэн чугас, аттыгар күөллээх, кураардаҕына уу кутуллуохтаах. Бааhына почватын үөрэтэргэ «Служба земледелия» тэрилтэҕэ анализ барбыта, түмүгэ сотору кэлиэхтээх. Өскө почва соччото суох диэтэхтэринэ атын бааhынаттан анализ барыахтаах. Аналиhы оҥоруу болдьоҕо уhуна суох. Хортуоска олоруохтаах сирин оҥорууга урбаанньыт Юрий Попов техниката толору баар: булуус да, фреза да. Олордуутугар, хостооhунугар ыарахаттар эмиэ суох буолуохтара. Ханна баҕарар бородууксуйа оҥорооччуларга харайар миэстэ суоҕа төбө ыарыытыгар кубулуйар. Оттон уолбуттар хранилищеларын бэлэмнээн кэриэтэ олороллор, 7*7 кв.м урукку сеператорнай пуун дьиэҕэ сөру-сөп түбэhэр.

…Дьэ бу курдук сонун саҕалааhыҥҥа олук ууруллан эрэр. Хоhуун киhи тылын тыалга бырахпатын билэр буоламмыт туппутун туоллун, санаабытыҥ сатаннын диибит. Илиҥҥи муударас айан маҥнайгы хардыытыттан саҕаланар диир, оттон эн хардыыҥ бигэ буолуоҕа, кэҥээтэр кэҥээн иhиэҕэ.

Автор Афанасий Иванов

Статья предоставлена представителем Центра поддержки предпринимательства в Абыйском улусе.

 

Есть вопрос?
Позвони 8-800-100-58-80